Yazın kavurucu sıcağında, İzmir?in o nemli havasından bunalmışsınız. Elinizde buz gibi, bardağının...
Yazın kavurucu sıcağında, İzmir’in o nemli havasından bunalmışsınız. Elinizde buz gibi, bardağının dışı terlemiş bir kola veya limonata var. Kana kana içiyorsunuz, içiniz ferahlıyor. Hemen ardından, "Şöyle bir hararetimi alsın" diye veya yemek bittiği için, dumanı üzerinde tüten o tavşan kanı çayı yudumluyorsunuz.
Ya da tam tersi; Kışın soğukta yürümüşsünüz, dişleriniz birbirine vuruyor. Eve girip hemen kaynar bir çorbaya kaşık sallıyorsunuz.
İşte tam o anda... Dişinizin derinliklerinden, kökünden başlayıp beyninizin tam ortasına saplanan o "şimşek" gibi sızıyı hissediyorsunuz. "Zınk" eder hani. Gözünüzden bir damla yaş gelir, eliniz yanağınıza gider. Birkaç saniye sürer, sonra geçer. Siz de "Aman, geçti nasılsa" der, hayatınıza devam edersiniz.
Peki, gerçekten geçti mi? Yoksa o an dişinizde geri dönüşü olmayan, mikroskobik bir deprem mi oldu?
Gaziemir’in kalbinde, teknolojinin ve tecrübenin buluşma noktası Denta Perla Diamond Diş Kliniği olarak, bugün dişlerin en sessiz ama en sinsi düşmanını konuşacağız: Termal Şok. Dişlerinizi fırçalamıyor olabilirsiniz, bu kötüdür. Ama dişlerinize sürekli sıcak-soğuk banyosu yaptırmak, bazen fırçalamamaktan bile daha yıkıcı olabilir.
Bu yazıda; bir cam bardağın çatlarken çıkardığı o sesi dişlerinizde neden duymamanız gerektiğini, ani ısı değişimlerinin minenizde yarattığı harabiyeti ve Gaziemir’de bu çatlakları nasıl tedavi ettiğimizi, bir dost sohbeti sıcaklığında anlatacağız.
Gelin, diş hekimliği önlüğümüzü bir kenara bırakıp, lise fizik dersine dönelim. Maddeler ısıyla genleşir (büyür), soğukla büzülür (küçülür). Bu evrensel bir kuraldır.
Evinizdeki ince belli cam bardağı düşünün. Bulaşık makinesinden buz gibi çıkmış bir bardağa, ocaktan yeni inmiş kaynar suyu dökerseniz ne olur? "Çat!" diye bir ses duyarsınız ve bardak elinizde kalır. Çünkü bardağın iç yüzeyi ısıyla hızla genleşmek isterken, dış yüzeyi hala soğuktur ve büzülmüş haldedir. Bu gerilime dayanamayan cam, parçalanır.
İşte dişleriniz de, özellikle en dış katmanı olan Diş Minesi, yapısal olarak cama ve porselene çok benzer. Vücudun en sert dokusudur ama "esnek" değildir. Siz ağzınıza 0 derecelik bir dondurmayı aldığınızda mine büzülür. Saniyeler sonra 60 derecelik bir kahveyi yudumladığınızda mine aniden genleşmeye çalışır. Ama dişin alt tabakası (Dentin) aynı hızda tepki veremez.
Sonuç? Mikro Çatlaklar (Craze Lines). Gözle göremeyebilirsiniz ama minenizde, tıpkı kurumuş bir toprak gibi, incecik, saç teli kadar narin çatlaklar oluşur. Bu çatlaklar ilk başta masumdur. Ama her termal şokta biraz daha derinleşir, biraz daha açılır.
Hasta kliniğimize, Gaziemir’e gelir. "Hocam dişlerimde çürük yok, her gün fırçalıyorum ama su içerken sızlıyor." der. Röntgene bakarız, çürük yoktur. Ama mikroskopla veya özel ışıkla (Transillüminasyon) baktığımızda o korkunç tabloyu görürüz: Diş minesi, bir örümcek ağı gibi çatlaklarla kaplıdır.
Bu çatlaklar neye sebep olur?
Bakteri Otobanı: O mikro çatlaklar, bakterilerin dişin en korunaklı kalesinden (mineden) içeri sızması için bir otobandır. Çürük, dişin yüzeyinden değil, bu çatlağın içinden, derinden başlar.
Hassasiyet (Dentin Hipersensitivitesi): Çatlak, dişin sinirlerine giden kanalları açar. Soğuk hava, tatlı bir çikolata veya ekşi bir limon, o çatlaktan içeri sızıp siniri uyarır.
Diş Kırılması: Ve bir gün, hiç beklemediğiniz bir anda, yumuşacık bir ekmek yerken dişiniz "küt" diye ikiye ayrılır. İşte o an, yıllardır biriktirdiğiniz o sıcak-soğuk travmalarının final sahnesidir.
Ağzınızda dolgularınız, özellikle de o eski, gri metal (Amalgam) dolgularınız varsa durum daha vahim. Neden mi? Çünkü metalin ısıyla genleşme katsayısı, dişinkinden farklıdır. Sıcak çorbayı içtiğinizde, metal dolgu dişten daha hızlı ve daha çok genleşir. Dişin duvarlarını içeriden dışarıya doğru iter. Sanki dişinizin içine bir kriko koymuşsunuz ve açıyormuşsunuz gibi. Zamanla bu metal dolgular, kendi dişinizi çatlatır ve kırar.
Denta Perla Diamond Uyarısı: Eğer ağzınızda büyük metal dolgular varsa ve sıcak-soğuk hassasiyeti yaşıyorsanız, o dolguların altı veya çevresi çatlamış olabilir. İhmal etmeyin, Gaziemir’e gelin, onları dişle uyumlu, aynı esnekliğe sahip yeni nesil kompozit veya porselen dolgularla değiştirelim.
Belki de bu satırları okurken "Ben yapmıyorumdur ya" diyorsunuz. Emin misiniz? Gelin, tipik bir İzmirli gününü analiz edelim:
Sabah Kahvaltısı: Kaynar çay + Soğuk peynir/domates. (Aynı lokmada!)
Öğle Yemeği: Sıcak İskender veya pide + Yanında buzlu kola. (En ölümcül ikili. Sıcak yağlı yemek ve buzlu asit).
Akşam Keyfi: Sıcak kahve + Yanında dondurma veya soğuk su.
Kış Aylarında: Ağızdan nefes almak. (Dışarıdaki buz gibi havayı, 37 derece olan dişlerin üzerine çekmek).
Farkında mısınız? Dişlerinize gün boyu "İskoç Duşu" yaptırıyorsunuz. Bir sıcak, bir soğuk... Dişleriniz size dayanmak için büyük bir savaş veriyor.
Sadece çatlak değil, bir de içerideki "Can" var. Dişin özü (Pulpa), damar ve sinirlerden oluşan canlı bir dokudur. Aşırı ısı değişimleri, bu dokuda "Hiperemi" dediğimiz ani kan akışı artışına sebep olur. Damarlar genişler ama dişin içi kapalı kutu olduğu için genişleyemez. Basınç artar. Bu basınç, korkunç bir ağrı yapar.
Eğer bu travma sürekli tekrar ederse, bir süre sonra dişin siniri "Yeter artık, ben pes ediyorum" der ve ölür (Nekroz). Dişiniz cansızlaşır, rengi grileşir. Ve bir gün kök ucunda dev bir apseyle uyanırsınız. Hiç çürüğü olmayan sapasağlam bir dişe, sırf bu termal şoklar yüzünden Kanal Tedavisi yapmak zorunda kalabiliriz.
Kırılan bir vazo, yapıştırılsa da eskisi gibi olmaz derler. Ama Denta Perla Diamond’da biz, teknolojinin gücüyle o vazoyu eskisinden bile sağlam yapmaya çalışıyoruz.
Eğer dişlerinizde sıcak-soğuk hassasiyeti başladıysa, süreç daha başındaysa şanslısınız. İşte Gaziemir kliniğimizde uyguladığımız kurtarma reçeteleri:
Henüz çatlak yoksa ama sızlama varsa; özel diş lazerlerimizle dişin o açık kanallarını kapatıyoruz (Mühürlüyoruz). Sinir uçlarını sakinleştiriyoruz. Tek seansta bile ciddi rahatlama sağlar.
Diş yüzeyinde gözle görülür çatlaklar varsa, o çatlakların ilerlemesini durdurmak için üzerlerini özel bir dolgu maddesiyle (Bonding) kaplıyoruz. Sanki telefon ekranına koruyucu cam takmak gibi düşünün. Dişi zırhlıyoruz.
Eğer çatlak çok derine inmişse ve dişin kırılma riski varsa, o dişi çepeçevre sararak korumaya almamız gerekir. Zirkonyum veya E-max kaplamalarla dişi bir "kask" gibi koruruz. Böylece hem estetik görünür hem de ısı değişimlerinden etkilenmez.
Ne alakası var demeyin. Eğer dişlerinizi sıkıyorsanız (Bruksizm), o çatlaklar ısı değişimine karşı 10 kat daha hassas olur. Gece plağı vererek dişin üzerindeki mekanik yükü de azaltırız.
Hayatta her şeyin fazlası zarar olduğu gibi, ısının da fazlası (ve ani değişimi) zarardır. Sizden, keyif aldığınız o çayı, kahveyi veya dondurmayı bırakmanızı istemiyoruz. Sadece biraz "zamanlama" istiyoruz.
Sıcak yemeğin üzerine buzlu su içmek için birkaç dakika bekleyin.
Kahvenizi kaynar değil, içilebilir sıcaklıkta tüketin.
Çok soğuk içecekleri pipetle için (Dişlere temas etmeden boğaza gitsin).
Ağzınızdan değil, burnunuzdan nefes alın.
Ve en önemlisi; Eğer "Benim dişlerim sağlamdır, bana bir şey olmaz" demeyin. O "Zınk" eden sızıyı bir kez bile hissettiyseniz, vücudunuz alarm veriyor demektir. Erken teşhis, o dişin kırılmasını ve kaybedilmesini önler.
Yolunuz İzmir Havaalanı’na düştüğünde, Sarnıç’tan geçerken veya Gaziemir’deyseniz; Denta Perla Diamond’a uğrayın. Bir bakalım, o çatlaklar ne durumda? Belki de basit bir koruyucu cila ile, dişlerinizi gelecek 10 yıl için kurtarabiliriz.
Gülüşünüz sıcak, kararlarınız serinkanlı olsun. Sağlıklı günler dileriz.
Yazar Notu: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Diş hassasiyetinin sebebi çürük, diş eti çekilmesi veya çatlak olabilir. Kesin tanı için Denta Perla Diamond hekimlerine muayene olmanız önerilir.
en
tr