Bazı alışkanlıklar vardır; yıllarca yapılır, hiçbir sorun yaşanmaz...
Bazı alışkanlıklar vardır; yıllarca yapılır, hiçbir sorun yaşanmaz ve bu yüzden zararsız olduğu düşünülür. Dişle soda kapağı açmak da bunlardan biridir. Hatta kimi insanlar bunu marifet gibi görür, arkadaş ortamlarında şişeyi açıp hiçbir şey olmamış gibi gülümser. Oysa diş hekimlerinin çok iyi bildiği bir gerçek vardır: Bir diş, çoğu zaman tek bir darbeyle değil; yıllar boyunca maruz kaldığı küçük travmaların sonunda kırılır.
İşte bu nedenle dişle soda veya bira açmak, sanıldığından çok daha ciddi riskler taşıyan bir alışkanlıktır. O an bir şey olmaması, ileride de olmayacağı anlamına gelmez. Çünkü dişlerimizin görevi şişe kapağı açmak değil, besinleri çiğnemektir. Bazen bunu unutuyoruz, ne yazık ki.
Bu yazıda dişle kapak açmanın neden zararlı olduğunu, hangi problemlere yol açabileceğini ve oluşan hasarların nasıl tedavi edildiğini ayrıntılı şekilde ele alacağız.
İnsan dişleri vücudun en sert dokularından biri olan mine ile kaplıdır. Bu nedenle pek çok kişi dişlerin kırılmasının çok zor olduğunu düşünür. Aslında kısmen doğrudur. Ancak dişler, belirli bir kuvvet yönüne göre tasarlanmıştır.
Yani;
Çiğneme kuvvetlerine dayanıklıdır,
Besinleri ezmek için idealdir,
Günlük kullanıma uygun şekilde çalışır.
Fakat şişe kapağı açarken oluşan kuvvet tamamen farklıdır.
Soda veya bira kapağını dişle açarken dişe;
Ani,
Kontrolsüz,
Yan yönden gelen,
Oldukça yüksek bir kuvvet uygulanır.
İşte kırıkların büyük kısmı tam da bu nedenle oluşur.
Diş bazen o anda kırılmaz. Ufak bir çatlak oluşur sadece. Fakat zaman geçer, her çiğneme hareketinde o çatlak biraz daha büyür. Ve günün birinde hiç beklenmedik anda dişin büyük bir parçası kopabilir.
Sessiz ilerler çoğu zaman bu hasarlar.
Bu alışkanlık yalnızca diş kırıklarına neden olmaz. Daha birçok soruna kapı aralayabilir.
En sık karşılaşılan problemdir.
Özellikle ön dişlerde:
Küçük köşe kırıkları,
Büyük parça kayıpları,
Mine çatlakları,
Dişin ikiye ayrılması
gibi durumlar görülebilir.
Bazen yalnızca estetik bir problem olarak başlar. Ama bazı kırıklar dişin sinirine kadar ilerleyebilir.
Dışarıdan bakıldığında diş sağlam gibi görünebilir.
Ancak mikroskobik çatlaklar oluşmuş olabilir.
Bu çatlaklar:
Sıcak-soğuk hassasiyeti,
Çiğnerken sızlama,
İlerleyen dönemlerde kırılma
riskini artırır.
Ve en önemli nokta şu:
Mine kendini yenileyemez.
Bir kez zarar gördüğünde doğal olarak eski haline dönmez.
Şiddetli darbelerde dişin iç kısmındaki pulpa dokusu etkilenebilir.
Bu durumda:
Şiddetli ağrı,
Gece artan hassasiyet,
Zonklama,
Sıcak-soğukta uzun süren ağrı
ortaya çıkabilir.
Bazı hastalarda ise hiçbir belirti görülmez.
Aylar sonra diş renginin koyulaşmasıyla durum fark edilir.
Geç kalınmış olabilir bazen.
Ağızda dolgu, zirkonyum kaplama veya porselen veneer bulunuyorsa risk daha da artar.
Çünkü:
Dolgular çatlayabilir,
Kaplamalar yerinden çıkabilir,
Yapıştırıcı bağlantı zarar görebilir,
Porselenlerde kırık oluşabilir.
Özellikle estetik tedavi görmüş hastalarda bu tür travmalar, yeniden tedavi gerektirebilecek ciddi problemlere yol açabilir.
Bir anlık hareket, uzun süren bir tedavi sürecine dönüşebilir.
Bu, diş hekimlerinin en sık duyduğu cümlelerden biridir.
"Ben yıllardır dişimle açıyorum, hiçbir şey olmadı."
Ancak dişlerde oluşan hasar her zaman anında ortaya çıkmaz.
Bazı çatlaklar:
Aylar boyunca ilerleyebilir,
Çiğneme sırasında büyüyebilir,
Bir gün aniden kırık olarak karşımıza çıkabilir.
Yani sorun çoğu zaman o anda değil, sonrasında ortaya çıkar.
Asıl tehlike de budur zaten.
Diş kırıldığı anda yapılacak ilk şey sakin olmaktır.
Kırılan parça bulunabiliyorsa temiz bir kap içerisinde saklanabilir ve mümkün olan en kısa sürede diş hekimine başvurulmalıdır.
Kırığın boyutuna göre farklı tedaviler uygulanabilir.
Küçük kırıklarda diş rengindeki özel materyaller kullanılarak estetik onarım yapılabilir.
İşlem:
Hızlıdır,
Ağrısızdır,
Doğal görünüm sağlar.
Daha büyük kırıklarda estetik kaplamalar tercih edilebilir.
Bu tedaviler sayesinde:
Dişin görünümü yeniden oluşturulur,
Dayanıklılık artırılır,
Gülüş estetiği korunur.
Eğer kırık diş sinirine kadar ulaşmışsa kanal tedavisi gerekebilir.
Bu işlemle enfekte veya zarar görmüş sinir dokusu temizlenir ve diş ağızda korunmaya çalışılır.
Bazı ileri vakalarda diş kurtarılamayabilir.
Böyle durumlarda çekim sonrası implant tedavisi en başarılı seçeneklerden biri olabilir.
Ancak elbette amaç, dişi kaybetmeden önce onu koruyabilmektir.
Genç yaşlarda dişler daha sağlam gibi görünse de travmaya bağlı kırıklar oldukça sık görülmektedir.
Özellikle:
Gazoz kapağı açmak,
Kalem ısırmak,
Sert cisimleri dişle koparmak,
Paket açmaya çalışmak
uzun vadede ciddi hasarlara neden olabilir.
Ailelerin bu konuda çocuklarını bilinçlendirmesi oldukça önemlidir.
Küçük yaşta edinilen alışkanlıklar, yıllarca devam eder çünkü.
Dişler;
Şişe açacağı değildir,
Makas değildir,
Pense değildir,
Paket açma aparatı değildir.
Bunlar basit gibi görünen ama diş sağlığını ciddi biçimde tehdit eden alışkanlıklardır.
Üstelik çoğu zaman zarar yavaş yavaş oluşur.
Bir gün aynaya baktığınızda kırılmış bir diş görmek istemiyorsanız, dişlerinizi yalnızca doğal görevleri için kullanmanız gerekir.
Dişle soda veya bira açmak belki birkaç saniyelik bir kolaylık sağlayabilir. Ancak bu alışkanlık; mine çatlaklarından büyük diş kırıklarına, kanal tedavisinden implant ihtiyacına kadar uzanan ciddi problemlere neden olabilir.
Üstelik çoğu hasar ilk anda fark edilmez. Sessizce ilerler. Sonra beklenmedik bir anda karşınıza çıkar.
Sağlıklı ve güçlü dişlere sahip olmak istiyorsanız, onları günlük yaşamın pratik araçları gibi değil; korunması gereken değerli yapılar olarak görmek gerekir. Çünkü kaybetmesi kolaydır. Yerine aynısını koymak ise hiçbir zaman o kadar kolay değildir.
en
tr